Nieuwsbrief

 

Eldad Kisch

"Profiling"
Lees zijn column
 
Geef het andere Israël moed

Lees verslag 2016

Klik hier

 
 

Denk niet

'ik kan niets doen'

Klik hier

 

Uri Avnery over Obama

Uri Avnery over Obama

'Yes, You Can!'

 

TEL AVIV - Het was juli 2004. Op de conventie van de Democratische Partij zou John Kerry als presidentskandidaat worden benoemd. Maar wie zou de belangrijkste toespraak houden? Misschien eens een keer iemand die zwart is? Maar wie dan? Iemand vertelde aarzelend dat hij een jonge man met een rare naam had ontmoet in Chicago: "Hij is zwart en hij kan praten als Brugman." Iets dergelijks moet daar gezegd zijn en het zou van grote historische betekenis blijken.

 

"Geef me alsjeblieft maarschalken die geluk hebben", riep Napoleon ooit. Het is een talent om het geluk met twee handen te kunnen aanpakken en er mee op pad te gaan. Barack Obama kan dat. Zijn toespraak, vier jaar gelden, op die Democratische Conventie was sensationeel. Het was een pepspeech, een boodschap van hoop en het was vooral een boodschap die de mensen kon verenigen. Zijn belangrijkste thema was: Laten we de Verenigde Staten weer verenigen!

 

Dat was een boodschap die het hart raakte van een verscheurde natie. Er was onmiddellijk contact tussen hem en zijn toehoorders, een mystiek contact, een verbinding met wat de Duitse filosoof Hegel de Zeitgeist heeft genoemd. Obama begreep dat hij de Amerikaanse psyche goed had aangevoeld. Hij heeft er aan vastgehouden tijdens zijn hele verkiezingscampagne, en hij heeft er mee gewonnen.

 

Het was niet gemakkelijk vast te houden aan één centraal thema en het was nog moeilijker al die tijd zichzelf te blijven. Tijdens een verkiezingscampagne zijn er ontelbare aanleidingen om daarvan af te wijken, om in te gaan op wat er toevallig gebeurt en te reageren op aanvallen van je tegenstander. Het is moeilijk jezelf in toom te houden en je eigen weg te volgen. Dat is hem gelukt. Hij bleef rustig als hij boos had kunnen worden. John McCain week af van zijn imago als eerlijke, fatsoenlijke oorlogsheld. Hij en Sarah Palin begonnen met modder te gooien en in een advertentie werd zelfs gesuggereerd dat Obama een vriend van Fidel Castro was en met hem samenzweerde om de Verenigde Staten in een tweede Cuba te veranderen.

 

Obama jaagde het geluk niet na. Het geluk jaagde hem na. Die rare Sarah Palin bracht hem de stemmen van vrouwen. De economische ineenstorting verzekerde hem van zijn overwinning. Er was in de hele Verenigde Staten een roep om een pepspeech, een heilsboodschap.

 

Op honderden plaatsen in de hele wereld gingen mensen de straat op om zijn overwinning te vieren. In Tel Aviv was daar geen sprake van. In Israel overheerste eerder een gevoel van ongerustheid. Wat kan je van deze nieuweling verwachten?

 

Als er in Tel Aviv een demonstratie was geweest voor Obama had ik zeker meegedaan, maar met enige gemengde gevoelens. Want negen jaar geleden waren we net zo opgelucht toen onze eigen Barak, Ehoed Barak, als leider van de Arbeidspartij de Israelische verkiezingen had gewonnen. De regering van de rechtse Benjamin Netanjahoe was geëindigd in een wanhopige situatie, een nachtmerrie van corruptie, polarisatie en volslagen mislukking. Barak zou onze redder zijn. We stroomden naar het Rabinplein, we dansten, zongen en luisterden aandachtig naar de toespraak van Barak de Verlosser.

 

Maar binnen een paar maanden werd Barak gehaat door dezelfde mensen, hij had in alle opzichten gefaald en wat het vredesproces met de Palestijnen betreft alles verspeeld dat door Rabin was opgebouwd. Het had niet langer dan twee jaar geduurd, toen kwam de rechtse houwdegen Ariel Sharon aan de macht.

 

Ik hoop met heel mijn hart dat dit de Amerikaanse Barack niet zal overkomen. In Israel zullen er in februari 2009 verkiezingen plaats vinden. Daar zal helaas geen Israelische Barack Obama kandidaat zijn. Obama is een groot politicus. Naar mijn idee ziet een groot politicus er niet uit als een politicus. Abraham Lincoln, Mahatma Gandhi, Franklin Roosevelt, David Ben-Goerion, ze waren politici van top tot teen, maar je kon het niet aan ze zien. Net zoals je het niet kan zien aan Obama.

 

In Israel is Benjamin Netanjahoe van de rechtse Likoed precies het tegendeel. Uit elke porie van hem sijpelen smerige politieke spelletjes. Als hij het wint, is er niets gewonnen voor Israel.

Maar ook Ehoed Barak is het tegenovergestelde van de Amerikaanse Barak. Net zoals Netanjahoe en Tzipi Livni van Kadima behoort hij tot de "blanke", Asjkenazische elite van Israel. Hij heeft geen enkele emotionele of andere band met minderheden. Hij is een militarist in hart en nieren. Daarom gebruikte hij de nacht van Obama's verkiezingsoverwinning, toen de hele wereld daar op was gericht, om het bestand te schenden en een provocerende militaire actie in de Gazastrook te plegen.

Blijft over Tzipi Livni. Straalt iets van de glans van Obama op haar af? Het is moeilijk te zeggen. Zij is geen groot redenaar. Zij is eigenlijk helemaal geen redenaar en dat is iets wat velen juist goed aan haar vinden. Maar zij belooft "een nieuwe politiek". Zij heeft niets te maken met de vele corruptieschandalen in Israel. Zij heeft geen militaire sfeer om zich heen. Als minister van Buitenlandse Zaken toonde zij diplomatieke gaven.

 

Het enige waar bijna alle Israeli's het over eens zijn is het belang van goede relaties met de Verenigde Staten. In dat opzicht lijkt Tzipi Livni het best in staat samen te werken met de nieuwe Amerikaanse president. De verkiezingsoverwinning van Obama kan haar helpen bij de Israelische verkiezingen, als zij weet hoe die te gebruiken.

 

De vraag is: wat zal het beleid van Obama zijn ten zien van Israel? Jeruzalem maakt zich zorgen, maar troost zich ook met de verwachting dat er niet al te veel zal veranderen. Het Amerikaanse Congres heeft een andere samenstelling gekregen, maar is nog altijd bang voor de Israel lobby. De invloed van de zionistische christenen zal verminderen, maar AIPAC, de joodse pro-Israel lobby, is net zo invloedrijk als altijd.

 

Wat zeker is, is dat de nieuwe Israëlische minister van Buitenlandse zaken en de Israelische Eerste Minister een direct contact met het Witte Huis zullen hebben. De nieuwe portier, de reeds benoemde schreef van de staf van Obama, heeft een Israelische naam: Rahm Immanuel. Hij is de zoon van een veteraan van de Irgoen, de rechtse ondergrondse beweging, die in Palestina vocht tegen de Engelsen. Rahm groeide op in een joods huisgezin, hij spreekt Hebreeuws en hij was er als de kippen bij Israel te steunen tijdens de eerste Golfoorlog van 1991. Ik ken zijn opvattingen over het Israelisch-Palestijnse conflict niet, maar hij zal zeker niet in de weg staan als de Israelische minister-president contact zoek met de Amerikaanse president.

 

Als er sprake zal zijn van een verandering, zal die langzaam en geleidelijk zijn. Maar dat betekent niet dat het onbelangrijk hoeft te zijn. Er is geen enkele kans op vooruitgang naar een vrede tussen Israel en de Palestijnen zonder Amerikaanse druk op de Israelische regering. Dat is nu net zo waar als in het recente verleden. Alle Amerikaanse presidenten na Eisenhower waren er bang voor een dergelijke druk uit te oefenen. Als enige uitzondering vader Bush, of liever zijn minister van Buitenlandse Zaken James Baker. Maar die - financiële - druk duurde ook niet lang.

 

Als de nieuwe regering van de Verenigde Staten tot de conclusie zou komen dat vrede in het Midden-Oosten noodzakelijk is voor het post-Bush beleid, dan moet de nieuwe president onze nieuwe minister-president vriendelijk, maar duidelijk vertellen dat de bouw van de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever moet worden bevroren en dat er onderhandelingen moeten beginnen, niet om de aandacht af te leiden, maar om tot een alkomvattende overeenkomst tussen Israel en de Palestijnen te komen in 2009.

 

Veel Israeli's zullen hem dan dankbaar zijn. Misschien zelfs de volgende Israelische minister-president. Zal de nieuwe president van de Verenigde Staten dat doen? Is Barack Obama daar toe in staat?

 

Het enige mogelijke antwoord daarop is: "Yes, you can!"

 

Uri Avnery
8 november 2008
Vertaling en bewerking: Max Arian