Nieuwsbrief

 

Eldad Kisch

"Profiling"
Lees zijn column
 
Geef het andere Israël moed

Lees verslag 2016

Klik hier

 
 

Denk niet

'ik kan niets doen'

Klik hier

 

De dreiging van een duizendvoudig Hamas

De dreiging van een duizendvoudig Hamas

Door Uri Avnery

 

TEL AVIV – Het was net na middernacht. De Arabische televisiezender van Al Jazeera deed verslag van de gebeurtenissen in Gaza. Plotseling werd de camera gericht op de donkere hemel. Het scherm was pikzwart. Je kon niets zien, maar wel was er iets te horen: het geluid van vliegtuigen, een schrikwekkend, angstaanjagend gedreun. Het was onmogelijk bij het horen daarvan niet te denken aan die tienduizenden kinderen in Gaza die op dat moment datzelfde geluid horen, die ineenkrimpen van schrik en verlamd van angst wachten tot de bommen zullen vallen.

 

'Israel moet zichzelf verdedigen tegen de raketten die onze steden in het Zuiden terroriseren,' verklaarde de Israelische woordvoerder. 'De Palestijnen moeten reageren op de moord op hun strijders in de Gazastrook', zei de woordvoerder van Hamas. Het was niet eens een kwestie van een staakt-het-vuren dat werd doorbroken, want om te beginnen was er geen werkelijk staakt-het-vuren geweest. De belangrijkste voorwaarde voor een staakt-het-vuren in de Gazastrook is het openen van de grensovergangen. Zonder een stroom van levensbenodigdheden is er geen leven mogelijk in Gaza.

 

Grenzen potdicht

 

Maar de grensovergangen waren potdicht, behalve af en toe een paar uur. De blokkade ter land, ter zee en in de lucht tegen anderhalf miljoen menselijke wezens is een oorlogsdaad, even erg als het gooien van bommen of het lanceren van raketten. Het verlamt het leven in de Gazastrook: de meest bronnen van werkgelegenheid worden uitgeschakeld, honderdduizenden worden naar de rand van de hongerdood geduwd, de meeste ziekenhuizen moeten ophouden te functioneren, de aanvoer van elektriciteit en water wordt afgesneden.

 

Zij die besloten dat de grensovergangen gesloten werden – onder welk voorwendsel dan ook – wisten dat er onder deze omstandigheden geen sprake kan zijn van een werkelijk staakt-het-vuren. Dat is het belangrijkste punt. Daarbovenop kwamen de kleine provocaties van de kant van Israel die bedoeld waren om een reactie van Hamas te ontlokken.

 

Na vele maanden, waarin er nauwelijks Quassam-raketten werden afgeschoten, werd er een Israelische legereenheid naar de Gazastrook gestuurd 'om een tunnel te vernietigen die dicht bij de grens in de buurt uitkwam'. Uit een zuiver militair gezichtspunt zou het zinvoller zijn geweest een hinderlaag op te stellen aan de Israelische kant van de grens. Maar het doel was een voorwendsel te vinden voor het beëindigen van het staakt-het-vuren, maar op zo'n manier dat het gemakkelijk was daar de Palestijnen de schuld van te geven.

 

En inderdaad, na enige van zulke kleine acties waarbij Hamas-strijders werden gedood, sloeg Hamas terug met een zwaar offensief van raketten en was het gedaan met het staakt-het-vuren. Iedereen gaf natuurlijk Hamas de schuld.

 

Mars der dwaasheid

 

Waar ging het uiteindelijk om? De Israelische minister van Buitenlandse Zaken Tzipi Livni heeft dat openlijk aangekondigd: om het Hamas-bestuur in Gaza te elimineren. De Quassam-raketten dienden alleen als voorwendsel. Het bestuur van Hamas elimineren? Dat klinkt als een hoofdstuk uit het boek De mars der dwaasheid van Barbara Tuchman. Het is toch geen geheim, dat het de Israelische regering is geweest die Hamas in het zadel heeft geholpen.

 

Toen ik eens een voormalige leider van de Israelische geheime dienst, de Shin Bet, er naar vroeg, antwoordde hij mysterieus: 'We hebben Hamas niet opgericht, maar we hebben de oprichting ook niet verhinderd.' Jarenlang hebben de bezettingsautoriteiten de islamitische beweging in de bezette gebieden begunstigd. Alle andere politieke activiteiten werden rigoureus onderdrukt, maar hun activiteiten in de moskeeën werden toegestaan. De inschatting was even simpel als naïef.

 

Bondgenoot PLO

 

Op dat moment werd de PLO, de Palestijnse Bevrijdings Organisatie gezien als de belangrijkste vijand van Israel en de leider ervan, Jasser Arafat, als de duivel zelf. De Islamitische beweging richtte zich tegen de PLO en Arafat, en werd daarom door Israel als een bondgenoot gezien.

 

Na het uitbreken van de eerste intifada in 1987 ging de Islamitische beweging zich Hamas noemen (dat zijn de Arabische initialen van Islamitische Verzets Beweging) en nam onder die naam deel aan de strijd. Zelfs toen duurde het bijna een jaar voordat de Shin Bet actie tegen Hamas ging ondernemen, terwijl leden van Fatach in groten getale werden gedood of gevangen gezet. Pas na een jaar ging Israel er toe over ook Sjeik Achmed Yassin en zijn collega's te arresteren.

 

Nu is Hamas de Satan

 

Sinds die tijd is door Israel het stuur helemaal omgegooid. Nu is Hamas de satan geworden, en wordt de PLO door velen in Israel bijna als een tak van de zionistische organisatie beschouwd. De logische conclusie voor een vredelievende Israelische regering zou zijn om ver-gaande concessies te doen aan de leiding van Fatach: de bezetting beëindigen, een vredesverdrag tekenen, de stichting van een Palestijnse staat, terugtrekken tot de grenzen van 1967, een redelijke oplossing van het vluchtelingenprobleem, vrijlating van alle Palestijnse gevangenen. Dat zou zeker de opkomst van Hamas tot staan hebben gebracht.

 

Maar logica heeft weinig betekenis voor de politiek. Niets hiervan gebeurde. In tegendeel, na de dood van Arafat, verklaarde Ariel Sharon, die toen de Israelische eerste minister was, dat Machmoed Abbas die zijn plaats innam, een 'geplukte kip' was. Hem werd nog niet het minste politieke resultaat gegund. De vredesonderhandelingen, onder Amerikaans toezicht, werden een grap. De meest authentieke leider van Fatach, Marwan Bargoeti, werd kreeg een levenslange gevangenisstraf en zit nog altijd vast. In plaats van een grootscheepse vrijlating van gevangenen, waren er alleen piepkleine en beledigende 'gebaren'.

 

Abbas werd systematisch vernederd, Fatach leek niet meer dan een lege dop en Hamas won dus met een klinkende overwinning bij de Palestijnse verkiezingen – de meest democratische die er ooit in de Arabische wereld waren gehouden. Israel boycotte de door de Palestijnen gekozen regering. Tijdens de interne strijd die daarop volgde, greep Hamas de macht in de Gazastrook. En nu, na dit alles, heeft de Israelische regering besloten 'het bestuur van Hamas in Gaza te elimineren' – met bloed, vuur en kolommen van rook.

 

Verkiezingsoorlog

 

De officiële naam van deze oorlog tegen Gaza is: 'Gegoten lood', twee woorden uit een kinderliedje over een tolletje waarmee op Chanoeka wordt gespeeld. Maar het zou juister zijn het 'de Verkiezingsoorlog' te noemen. Ook in het verleden zijn er Israelische militaire acties geweest tijdens verkiezingscampagnes. De rechtse leider Menachem Begin bombardeerde de kernreactor van Irak tijdens de verkiezingscampagne van 1981. Volgens de leider van de Arbeidspartij Shimon Peres was dat een verkiezingstruc was, maar Begin riep tijdens de eerste verkiezingsbijeenkomst daarna: 'Joden, zouden jullie geloven dat ik onze dappere jongens de dood in zou sturen, of, nog erger, gevangen zou laten nemen door menselijke beesten, alleen maar om en verkiezing te winnen?' Begin won de verkiezingen.

 

Peres is geen Begin. Toen hij tijdens de verkiezingscampagne van 1996 bevel gaf tot de invasie in Libanon (de operatie 'Druiven der gramschap'), was iedereen er van overtuigd dat hij dat alleen maar had gedaan om de verkiezingen te winnen. De oorlog was een mislukking, Peres verloor de verkiezingen en Benjamin Netanjahoe kwam aan de macht.

 

Minister van Defensie Barak, de leider van de Arbeidspartij, en Tzipi Livni, de leider van Kadima, nemen nu hun toevlucht tot dezelfde oude truc. In de verkiezingsonderzoeken kreeg Barak binnen 48 uur vijf zetels meer in de Knesset, het Israelische parlement. Dat zijn 80- Palestijnse doden per parlementszetel. Maar het is moeilijk lopen op stapels dode lichamen. Het succes kan in een minuut vervluchtigen als de oorlog straks door de Israeli's als een mislukking wordt gezien. Bijvoorbeeld, als de raketten de zuidelijke Israelische stad Beersheba blijven bereiken, of als de grondaanval zal leiden tot zware Israelische verliezen.

 

Laatste dagen van Bush

 

Ook vanuit een andere gezichtshoek was het tijdstip heel precies gekozen. De aanval begon twee dagen na Kerstmis. Dan zijn de Amerikaanse en Europese leiders op vakantie tot Nieuwjaar. De gedachte was dat zelfs als iemand de oorlog had willen proberen te stoppen, niemand daarvoor zijn vakantie op zou geven. Dat betekende enige dagen zonder druk van buitenaf.

 

Er is nog een andere reden voor het gekozen tijdstip: het zijn de laatste dagen van George Bush in het Witte Huis. Van deze bloeddorstige debiel kon je verwachten dat hij deze oorlog enthousiast zou ondersteunen, zoals ook gebeurde. Barack Obama is nog niet in functie en had een goed argument om z'n mond dicht te houden: 'Er is maar één president'. Die stilte lijkt geen goed voorteken voor de toekomstige ambtstermijn van president Obama.

 

Herhaling Libanon?

 

In de Israelische media werd eindeloos herhaald dat het belangrijk was niet de fouten van de Tweede Libanonoorlog van september 2006 te herhalen. Maar dat neemt niet weg dat de Oorlog tegen Gaza bijna het exacte evenbeeld is van de Tweede Libanonoorlog. Het strategisch concept is hetzelfde: de burgerbevolking te terroriseren met ononderbroken aanvallen vanuit de lucht, die dood en vernietiging zaaien. Dit levert geen gevaar op voor de piloten, omdat de Palestijnen in het geheel geen luchtafweer hebben. Het idee is: als de complete infrastructuur in de Gazastrook helemaal is vernietigd en er vervolgens alleen maar een totale anarchie heerst, zal de bevolking in opstand komen en het Hamas-bestuur omverwerpen. Machmoed Abbas kan dan terugkeren naar Gaza boven op een Israelische tank.

 

In Libanon werkte deze berekening helemaal niet. De gebombardeerde bevolking, inclusief de christenen, stond massaal achter Hezbollah en Hezbollahleider Hassan Nasrallah werd de grote held van de Arabische wereld. Iets dergelijks zal waarschijnlijk ook dit keer gebeuren. Generaals mogen misschien veel weten van wapentechniek en troepenverplaatsingen, maar ze zijn nu eenmaal niet zo deskundig als het gaat om massapsychologie.

 

De blokkade van Gaza heb ik vroeger al eens een wetenschappelijk experiment genoemd, waarbij het er om gaat uit te vinden in hoe ver je kan gaan met het uithongeren van een bevolking en hun leven tot een hel te maken. Dat experiment werd uitgevoerd met de genereuze hulp van Europa en de Verenigde Staten. Tot nu toe was het geen succes. Hamas werd sterker en het bereik van de Qassamraketten werd groter. De huidige oorlog is een voortzetting van het experiment met andere middelen.

 

Het is heel goed mogelijk dat het leger zal denken dat er 'geen alternatief is' dan de Gazastrook te heroveren omdat er geen ander manier is om de raketten te stoppen – behalve een overeenkomst sluiten met Hamas, wat nu eenmaal tegen de regeringspolitiek is. In de grondoorlog hangt alles af van de motivatie en de capaciteiten van de Hamasstrijders tegenover de Israelische soldaten. Niemand kan bij voorbaat weten wat er gaat gebeuren.

 

Generatie van haters

 

Dag na dag, nacht na nacht, laat de Arabische televisiezender Al Jazeera de afschuwelijke beelden zien: hopen verminkte lichamen, huilende familieleden die zoeken naar hun dierbaren tussen tientallen lijken die over de grond verspreid liggen, een vrouw die haar dochtertje onder het puin uittrekt, dokters die zonder medicijnen de levens van gewonden trachten te redden. (De Engelstalige zender van Al Jazeera heeft een rare verandering ondergaan. Die toont alleen een afgezwakt beeld en geeft ruim baan aan de Israelische regeringspropaganda. Het zou interessant zijn te weten wat daar is gebeurd.)

 

Miljoenen zien deze verschrikkelijke scènes, beeld na beeld, dag na dag. Deze beelden worden voor altijd in hun geesten geprent: ze zien een verschrikkelijk Israel, een walgelijk Israel, een onmenselijk Israel. Een hele generatie van haters. Dat is de vreselijke prijs die we gedwongen zijn te betalen, nog lang nadat de andere gevolgen van deze oorlog in Israel allang zijn vergeten.

 

Maar er is nog iets dat in de geesten van deze miljoenen wordt geprent: het beeld van de ellendige, corrupte, passieve Arabische regimes. Gezien vanuit de Arabieren steekt er één ding boven alles uit: een muur van schaamte. Voor anderhalf miljoen Arabieren in Gaza, die zo verschrikkelijk lijden onder de oorlog, is de grens met Egypte de enige opening naar de wereld die niet wordt beheerst door Israel. Alleen daarvandaan kunnen voedsel en medicijnen aankomen. Deze grens blijft echter dicht. Het Egyptische leger heeft deze enige toegang afgesneden, zodat chirurgen gewonden zonder verdoving moeten opereren.

 

Collaborateurs

 

In de hele Arabische wereld echoën de woorden van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah: de leiders van Egypte zijn medeplichtig aan de Israelische misdaad, ze collaboreren met de 'zionistische vijand' om het Palestijnse volk te breken. Hij bedoelde daar niet alleen de Egyptische president Moebarak mee, maar alle andere Arabische leiders, van de koning van Saoedi-Arabië tot de Palestijnse president. Als je kijkt naar de demonstraties in de hele Arabische wereld en naar hun leuzen luistert, krijg je de indruk dat hun leiders op z'n best als pathetisch worden gezien, maar op z'n slechtst als collaborateurs.

 

Dat zal historische consequenties hebben. Een hele generatie Arabische leiders, een hele generatie die doordrenkt is van de ideologie van het niet-godsdienstige Arabisch nationalisme, de opvolgers van Gamal Abd-al-Nasser, Hafez al-Hassad en Jasser Arafat, zou wel eens van het toneel geveegd kunnen worden. In de Arabische wereld is het enige levensvatbare alternatief de ideologie van het islamitisch fundamentalisme.

 

Deze oorlog schrijft een teken op de muur: Israel mist een historische kans vrede te sluiten met het niet-godsdienstige Arabische nationalisme. Dat betekent dat Israel morgen kan komen te staan tegenover Arabische wereld die in zijn geheel fundamentalistisch is, een duizendvoudig Hamas.

 

Vertaling: Max Arian

Met dank aan Maarten Jan Hijmans